SEPARATISME - UNITARISME

Dit jaar (2006) is er (heel) wat commotie geweest naar aanleiding van het begrip "separatisme" en "unitarisme", beide voor de één een ideaal, voor de ander een scheldwoord. Het debat is moeilijk, was het maar omwille van onduidelijke begripsomschrijving.

Separatisme: elk politiek project dat streeft naar een splitsing van België, weze het onder de vorm van:

een streven naar twee onafhankelijke staten, een Onafhankelijk Vlaanderen en Walonnië
een streven naar een herschikking van de grenzen, bv Vlaanderen bij Nederland, Walonnië bij Frankrijk, of een ander model (Benelux?)

Unitarisme: elk politiek project dat streeft naar het behoud van België als natie, onder welke vorm ook.

Volgens deze begripsomschrijving is het progamma van Vlaams belang en N-VA separatistisch, van CD&V, Groen!, Sp.a en VLD unitaristisch.

Vraag is of deze benadering conform de werkelijkheid is. Koning Albert II introduceerde, tot ergernis van velen en naar mijn mening volledig terecht, de term "omfloerst separatisme". Veel streven naar "minder België, meer Vlaanderen", komt immers voort uit dezelfde logica als die van het separatistische streven naar een Onafhankelijk Vlaanderen, namelijk uitsluitend economisch redeneren op basis van stereotypen. Confederalisme vooronderstelt een Onafhankelijk vlaanderen en het opheffen van de Belgische grondwet.

Separatisme: elk politiek project dat streeft naar "minder België", weze het onder de vorm van:

defederalisering en verdergaande staatshervorming met meer autonomie voor Vlaanderen, met meer regionale decentralisatie en meer Vlaamse bevoegdheden
confederalisme
zelfstandig of onafhankelijk Vlaanderen.

Unitarisme: pro-Belgische politiek of elk politiek project dat streeft naar "meer België", weze het onder de vorm van:

status quo
grondwettelijk vastleggen van federale kernbevoegdheden die nooit voor splitsing in aanmerking kunnen komen
herschikking of verfijning staatshervorming door de combinatie van defederalisering met herfederalisering
herfederalisering met beperkte afbouw Vlaamse bevoegdheden
herfederalisering met minimale Vlaamse bevoegdheden
volledig unitair België

De standpunten van Yves Leterme, Bart Somers en Steve Stevaert kunnen dus zonder problemen volgens deze indeling "separatistisch" genoemd worden.

Brussel integreren in Vlaanderen is een separatistisch project, omdat het drempelverlagend werkt.

De voorstellen van Bert Anciaux tot splitsen van de Munt en de Bozar, zijn separatistisch.

Een verfijning van de staatshervorming is alleen dan niet-separatistisch als ze niet leidt naar "minder België": louter splitsen of defederaliseren van gezondheidszorg, arbeid, ...leidt naar "minder België" en is dus een separatistisch (confederalistisch) project.

Het herfederaliseren van ten onrechte geplitste bevoegdheden is pro-Belgisch of unitair.

Is separatisme, in het bijzonder de roep om een onafhankelijk Vlaanderen, verzoenbaar met democratie en verdraagzaamheid? Naar mijn mening niet: separatisme redeneert immers op basis van stereotypen. Vlaams-nationalisten delen België op in "Vlamingen" en "Walen" ("De Franstaligen"). Deze homogene-volkeren-ideologie van het Vlaams-nationalisme is de bron van zijn onverdraagzaamheid, culturele assimilatie politiek en racisme. Nederlandstalige Belgen "van boven de taalgrens", die een pro-Belgische politiek voorstaan, heten in Vlaams-nationalistisch jargon "collaborateurs, landverraders, nestbevuilers, vaandelvluchters, deserteurs, contra-productieven, lafaards, valsen, slippendragers, mosselvlamingen, geografische Vlamingen, technische Vlamingen, onvlaamse Vlamingen, franskiljons, kruiperigen, zoete-broodjes-bakkers, onwetenden, slecht-geïnformeerden, pseudo-intellectuelen, uilen, bekrompenen, dwazen, modieuse kletsers, zeveraars, stemmingmakers, doortrapte leugenaars, ziekelijken, sentimentalisten, surrealisten, fetisjisten, zieligen, tegennatuurlijken, gefossiliseerden, oubolligen, ouderwetsen, pretentieusen, retro-, neo-, crypto-, postmoderne Belgenvriendjes, zoetigen, linkse domkoppen, domme belgicistjes, absurden, wereldvreemden, gemakzuchtigen, salonzitters, Belgische potverteerders, ..." waarvan "er nog altijd veel te veel zijn" en "alle ingebakken belgicisme moet vernietigd worden", want zij passen niet in de Vlaams-nationalistische "Twee-Volkeren-doctrine" , die wil doen geloven dat er in België geen tien miljoen mensen maar wel slechts twee "volkeren" kunstmatig samen leven (al dan niet onderdrukt door de "Belgische elite"), een volkerenprentje dat bij gevolg geen oog heeft voor "de mens". Nochtans spreken we bij "Nederlandstalige Belgen" over 70 % van "de Vlamingen", zij zijn de "verzwegen Belgen".

Is separatisme verzoenbaar met de idee van een politiek verenigd Europa? Zeer zeker: nieuwe staten kunnen een Europese erkenning krijgen. Straatsburg kan de Europese rol van Brussel overnemen, indien Brussel geïntegreerd zou worden in een Onafhankelijk Vlaanderen.

Ik ben voorstander van een herenigd België, met minimale Vlaamse bevoegdheden, in een samenwerkend, dus niet-politiek-verenigd-Europa: België moet niet geplitst, en ook niet opgeslokt worden.

Belangrijk is ook te benadrukken dat de as "unitarisme-separatisme" niet samenvalt met de taalgrens, maar dat aan beide zijden van de taalgrens beide strekkingen leven, en dus ook de pro-Belgische.

De inzet van het debat tussen Vlaams-nationalistisch separatisme/confederalisme enerzijds, tegenover een Belgisch federalisme anderzijds, gaat om meer dan louter territoriumafbakening alleen, maar om de invulling van de samenleving waarin we "morgen" willen in leven. Hier volgt een vergelijking.

Meer in het bijzonder gaat bij de inhoudelijke keuze tussen deze samenlevingsmodellen om de vraag of we een wereld willen gebouwd op subsidariteit of gebouwd op anti-discriminatie en mensenrechten.

Door nogal wat "prominenten" wordt de communautaire discussie voorgesteld als een arbitraire. "De gustibus non est disputandum", wat maakt het uit? De keuze die iemand maakt (meer België versus meer Vlaanderen) is echter een rechtstreeks gevolg van zijn levensovertuiging, en de keuze gaat over meer dan louter territoriumafbakening, maar wel over "maatschappijmodel": in welke samenleving willen we morgen leven?

Dat het om maatschappijmodellen gaat, blijkt ook uit deze tekst van de Vlaamse Parlement (blz 23), dat een "eigen Vlaams maatschappijmodel" als doel ziet.

Voorstanders van separatisme (confederalisme, autonomie,...) lopen meestal hoog op met "absolute zelfbeschikking": van het individu, van het volk. Voor VB en N-VA en VLOTT is dat vrij duidelijk, daar betekent "Vlaams-nationalisme" etnische en culturele assimilatie of het recht daartoe. Bij CD&V ligt dat iets moeilijker. Daar spreekt men van "goed bestuur", maar niet zo maar "goed bestuur", maar wel "omdat het dichter bij de mensen staat".

In politieke termen heet dit "subsidiariteit", een begrip afkomstig uit "de sociale leer van de katholieke kerk", waarbij subsidiariteit altijd hand in hand gaat met solidariteit. De kerk zelf is centraal bestuurd, dus neem ik aan dat de Pausen die het begrip lanceerden ook rekening hielden met "soevereiniteit".

Kort gezegd betekent subsidiariteit dat men niet samen mag doen wat men zelf alleen kan. De overheid mag niet ondernemen wat de privé al doet, "België" mag niet doen wat "Vlaanderen" alleen kan.

Wanneer subsidiariteit wordt losgemaakt van solidariteit en soevereiniteit, ontstaat een discours dan bijna ultraliberaal is: ieder op zich. Zulk een radicale subsidiariteit is de basis van de huidige CD&V-politiek, en het wezenlijke verschil tussen CD&V en Cdh.

We zouden CD&V dus "subsidiariteitsfundamentalisten" kunnen noemen. Belangrijk is hierbij te beseffen dat "subsidiariteit" een soort "geloofsdogma" is: men kan immers niet bewijzen dat "bestuur dichter bij de mensen" als vanzelfsprekend ook uitmondt in "beter bestuur". Belangrijke vraag daarbij is ook of dit "beter of verantwoordelijk" bestuur na defederalisering daadwerkelijk die omschrijving verdient en of het wel nodig is om het "af te dwingen" en op te leggen.

Willen we eigenlijk voor onze onmiddellijke omgeving zulk een maatschappij van "ieder op zich", vol willekeur ten gevolge van decentralisatie en defederalisering? Willen we een samenleving waarbij de overheid geen verantwoordelijkheid màg nemen voor "commons", en privatiseringen verplicht zijn?

Of willen we een maatschappij, gecentraliseerd, maar gecorrigeerd door een adequaat anti-discriminatiebeleid, met een rechtvaardig en verantwoord overheidsbeleid voor onze gemeenschapsgoederen?

Een samenleving gebaseerd op radicale zelfbeschikking of een solidaire samenleving gebaseerd op anti-discriminatie en mensenrechten? Dat is het inhoudelijke luik van het communautair debat.

En dus wil ik alle politieke partijen aanmoedigen elkaar te vinden binnen dezelfde ideologie en over de taalgrens heen. En zulks is mogelijk, want in alle ideologieën bestaat er humanisme.

Met "humanisme" bedoel ik niet "atheïsme", maar àlle vormen van humanisme: christen-humanisme, seculier humanisme, liberaal humanisme, sociaal-democratisch humanisme, progressieve islam en islamfeminisme , enz.

Over de grenzen heen kunnen we ons vinden als mens, en dus hoop ik dat de christen-humanisten uit het kiespubliek van CD&V (in het CD&V partijbestuur zijn blijkbaar voornamelijk Vlaams-nationalisten) en die van Cdh elkaar vinden en de handen in elkaar slaan in functie van een pro-Belgische politiek.

Of, m.a.w. : laat "de mens" het bindmiddel tussen de politieke partijen over de taalgrens heen zijn.